Mustafa Çekirge

Mustafa Çekirge

Mustafa Çekirge

HARFLER

12 Kasım 2019 - 18:52

     Harf inkilabının yapıldığı günden itibaren gündemdeki yeri zaman zaman azalsa da hiçbir zaman tamamen unutulmayan bir konudur dilimizde kullandığımız harfler. Hatta Osmanlı’da konuşulan dil Türkçe mi, Arapça mı yoksa Farsça mı diye de tartışılır her daim. Sanılır ki harflerin değişmesiyle birlikte konuşulan dil de değişti. Harflerin değişmesiyle birlikte sanki bir anda bambaşka bir dil konuşulmaya başlandığını düşünmek, şu an kullandığımız Latin alfabesini Kiril alfabesiyle değiştirerek bir anda Rusça konuşumaya başlamak gibi bir sonuç çıkarır ortaya ki bu da mantığa aykırı bir durumdur.

    Şunu söylemeliyim ki Osmanlı’da okuma yazma oranı neydi bilmiyorum. Bu araştırmayı yapanların dünya görüşlerine göre %10 ile %65 arasında değişen sonuçlar çıkardıklarını biliyorum. Farklı pencerelerden yapılan araştırmalar farklı sonuçlar verebiliyor. İstatistik temeli olan “Örneğin Temsil Gücü” neyi kimi temsil ettiğine göre birbirinden çok farklı sonuçlara götürebiliyor.

   Osmanlı’da okuma yazma oranı kaçtı bilmiyorum. Açıkçası bu soruya hakkıyla doğru cevap verebilecek birisi var mıdır emin değilim. Günümüzdeki gibi düzenli kayıtlar ne ölçüde tutulabiliyordu? Nüfus ölçümleri ne kadar gerçeğe yakındı? Kayıt altına alınmamış insan oranı ne seviyedeydi? Bu soruları Osmanlı’nın kötü yönetildiği sonucuna ulaşmak için sormuyorum. Sadece günümüz dünyasında var olan teknik ve teknolojik imkanlar ile elde edilen sonuçları o dönem verileri ile karşılaştırmanın doğru olmadığını ifade edebilmek amacıyla soruyorum. Bu sorular daha da arttırılabilir. Her soru biraz daha belirsizlik ortamı oluşturacaktır.

   Ama şunu açık bir gerçek olarak kabul etmek gerekir ki harflerin değişmesi dili değiştirmez. Dil zaman içinde zaten değişir ve gelişir yaşadıkça. Harfler dili değiştiriyor olsaydı, yıllarca Kiril alfabesi kullanan Azerbaycan ile neredeyse aynı dile sahip olmazdık günümüzde. Onlar da yıllarca Rusçanın yanında Azerbaycan Türkçesini de Kiril alfabesiyle kullandılar. Gazete ve yayınlarını Türk Dilinde ama Kiril harfleriyle bastılar. Ancak hala anlaşabiliyoruz. Dilin değişimini etkileyen unsur zaman ve mekandır. Bulunduğu coğrafyaya göre komşularından etkilenir her dil. O nedenle yaşayan her dilin içinde komşu dillerin kelimeleri kullanılmaktadır. Bizim dilimizde nasıl Farsça, Arapça, Fransızca, İngilizce kökenli kelimeler var ise İngilizce, Rusça, Fransızca ve Almanca gibi geniş kullanımlı diller de birbirlerinden etkilenmiş ve sözcük transferleri yaşamıştır. 60’lı yılların Türkçesini konuşan birisi ile günümüz çocuklarını karşılaştırsak muhtemelen konuştuklarının büyük bir çoğunluğunu anlamayacaklardır. Günümüzde kullanılan harfler ile 60’lı yıllarda kullanılan harflerin aynı olmasına rağmen bu farklılık ve değişim, bu tezin en önemli kanıtlarından sayılabilir.

    Harf devriminin gerekçesi olarak hep şunları öğrendik:
1. Okuma yazmada kolaylık,
2. Sesli harflerin Arap alfabesin bulunmaması (3 tane)
3. Dünya ile uyum vs.

   Bu ve daha da fazlası olan gerekçelerin hepsinin kendi içinde haklılık payı vardır. Ama hiçbir zaman Cumhurbaşkanının dediği üzere toplumu cahilleştirme etkisi olmamıştır. Eski arşivlere baktığınızda bütün gazete ve yayınların yeni harflere çevirilerek basılıp saklandığını görürsünüz. Güncellenmeyen belgeler ise konunun uzmanları tarafından incelenmekte ve gereken bilgiler elde edilebilmektedir.

   Kur’an-ı Kerim konusuna gelirsek, harf devriminin bu anlamda hiç ama hiç bir zararı olmamıştır. Benzetme yapmak gerekirse, şunu söyleyebiliriz: Kiril alfabesi kullanmaya başlarsak yarın, hiçbir İngilizce yada Fransızca kitabı okuyamayız. Nasıl ki kullanmakta olduğumuz harf sisteminin değişmesi İngilizce, Fransızca vs metinleri anlamamızı yada anlamamamızı etkilemeyecekse, Arap harflerinden Latin harflerine geçişin de Kur’an’ı okuyup anlama açısından etkisi olmamıştır.

   Ayrıca, kullandığımız harflerin Latin harfler olması günümüz teknoloji ve internet dünyasında da çok önemli faydalar sağlamaktadır. Zira, Latin harfi kullanmayan toplumlarda, cep telefonu, bilgisayar ve tablet kullanımlarında, sürekli olarak cihazın klavye dilinin değişmesi gerekmektedir. Harf devrimini yapanlar bunu öngörmüşler midir bilmiyorum ama zaman tasarrufu açısından hiç de küçümsenmemesi gereken bir fayda sağladığını da kabul etmek gerekir.

YORUMLAR

  • 0 Yorum