Yılmaz Güney

Yılmaz Güney

1 Nisan 1937 yılında bir işçi ailesinin iki çocuğundan biri olarak Adana'nın Yeniceköyünde doğdu. Babası Urfa Siverekli Zaza, annesi ise Vartolu bir Kürt kökenlidir İlk ve orta öğrenimini Adana'da tamamladı. Çocukluğu pamuk işçiliğinden gazoz ve simit satıcılığına kadar çeşitli işlerde çalıştı. Gerçek adı Yılmaz Pütün olan Yılmaz Güney oyuncu, yönetmen, senarist ve öykü yazarıdır. Tük sinemasına damga vuran, Yeşilçam’ın klişelerini sarsmış, siyası duruşu, mahkûmiyeti ve başarılı yönetmenliğiyle kilometre taşı olmuştur. Yılmaz Güney'in lakabı Çirkin Kral'dır. Mahkum yıllarında kaleme aldığı Yol adlı filmin senaryosuyla Cannes film festivalinde AltınPalmiye ödülünü kazanmıştır. Arkadaş, Umut ve Sürü Güney’in önemli filmlerinden bazılarıdır. And Film ve Kemal Film şirketlerinin bölge temsilciliklerinde film dağıtımcılığı yapan Yılmaz Güney, üniversite eğitimini almak üzere Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi'ne kaydoldu. Usta yönetmen Atıf Yılmaz'la tanıştı. 1959 yılında yönetmenliğini Atıf Yılmaz'ın yaptığı Bu Vatanın Çocukları ve Alageyik filmlerinin senaryolarını yazan ve oyuncu olarak da bu yapımlarda performans göstererek, Karacaoğlan'ın Karasevdası isimli filmde yönetmen yardımcılığı görevini de üstlendi.

Yılmaz Güney, Onüç ve Yeni Ufuklar isimli dergilere öyküler yazdı. Edebiyat  ilişkisi de hep güçlü oldu. Ancak Onüç dergisinde yayımlanan "Üç Bilinmeyenli Eşitsizlik Sistemleri" adlı öyküsünde komünizm propagandası yaptığı gerekçesiyle yargılanarak 1961 tarihinde 18 ay hapis cezası verildi. 8 ay Konya'ya sürgün cezası yedi.
.
1963 tarihinde cezaevinden çıktı. Tutkuyla bağlı olduğu sinemaya döndü. Küçük bütçeli ve sıradan macera filmlerinde rol almaya başladı. Yılmaz Güney, şiddet temalı  filmlerde canlandırdığı ezilen ama yazgısını kabul etmeyen; kötülüğe karşı tek başına direnip mücadele eden dürüst Anadolu çocuğu karakter rolünü üstlendii. Anadolu izleyicisi Güney'in çizdiği rolde, kendini özdeşleştirerek bu özellikleriyle kendine sağlam bir yer edindi ve popüler oldu.
 
Yılmaz Güney'in izleyiciyle buluştuğu filmlerden biri de Çirkin Kral'dır. Bu filmden sonra "Çirkin Kral" olarak tanınmaya başlayan aktör, senaryosunu kendisinin kaleme aldığı, Ömer Lütfü Akad'ın yönetmenliğini yaptığı "Hudutların Kanunu" filmindeki sade ve abartısız performansıyla Türk sinemasında yeni bir oyuncu tipi yarattı. Efsaneleşmeye doğru giden yıldız oyuncu, Yeşilçam'daki iyi karakterlerin yakışıklı, kötü karakterlerinse çirkin oyuncular tarafından canlandırıldığı sistemi tersine dönüştürerek sade ve doğal oyunculuk taçlandı.
 
Yılmaz Güney'in yönetmenlik süreci "At Avrat Silah" isimli filmle start aldı. 1968 yılındaysa filmografisinde ilk önemli filmi olan Seyyit Han'ı çeken Güney, filmde doğu topraklarındaki bir sevda öyküsünü anlatıyordu. Üslup ve anlatım açısından büyük övgü alan bu filminden sonra Aç Kurtlar ve Bir Çirkin Adam için yönetmen koltuğuna oturan Güney vatani görevini yapmak için askere gitti.
 
1964 yılında Kamalı Zeybek filminin çekimlerinde Nebahat Çehre ile kamera karşısına geçen Yılmaz Güney, 30 Ocak 1967 tarihinde Nebahat Çehre ile evlenir, 24 Nisan 1968 yılında boşandılar.
 
1970 yılında Türk sineması için önemli bir yere sahip olan "Umut" isimli filmi izleyiciyle buluşturdu. Anlatımı ve gerçekçiliğiyle dikkat çeken film, Adana Altın Koza Film Şenliği'nde en iyi film ödülünü aldı.  Ancak sansür uygulandı. Yılmaz Güney sinemasında bir dönemi kapayıp yepyeni bir dönemi açan bir film olarak Türk sinema tarihinin de başyapıtları arasına girdi.
 
Yılmaz Güney 1971 yılında yönetmenliğini yaptığı "Ağıt", "Acı" ve "Umutsuzlar" isimli filmlerinin üçünün de Adana Altın Koza Film Şenliği'nde dereceye girerek bir ilki gerçekleştirdi. Aynı yıl, gözaltına alınan Güney bir hafta süreyle gözaltında tutulduktan sonra 3 aylığına Nevşehir'e sürgüne gitti.

1972 12 Mart darbesinde adının siyasal olaylara karıştığı gerekçesiyle tutuklanarak 10 yıl hapis cezasına çarptırıldı. Aynı yıl Boynu Bükükler adlı romanını Boynu Bükük Öldüler adıyla yayımladıktan sonra Orhan Kemal Roman Ödülü'nü kazandı. Bülent Ecevit'in hükümet olduğu 1974yılı genel aftan yararlandı. Bu zorlu sürecin ardından filmografisi için oldukça önemi olan ve aynı adı taşıyan şarkısıyla da klasikler arasına giren "Arkadaş' filmini çekti. filmin konusu iki üniversite öğrencisinin, aralarındaki toplumsal uçurumların farkına varmalarını anlatıyordu. Ülkemizdeki kültür şokunun resmedildiği film büyük ilgiyle karşılandı. Yılmaz Güney, "Endişe" adlı filminin Adana'daki çekimleri sırasında karıştığı bir olay sırasında bir yargıcın hayatına son verdiği için 19 yıl hapis cezasına mahkûm oldu. Cezaevinde bulunduğu dönemde "Güney" isimli bir dergi çıkaran ve senaryo çalışmalarına devam eden rejisörün, o dönemde kaleme aldığı "Sürü", Zeki Ökten tarafından beyaz perdeye aktarıldı. Büyük ilgi gören filmden sonra Şerif Gören tarafından çekilen ve senaryosunu Güney'in yazdığı "Yol" filmi Türk sinema tarihine adını altın harflerle yazdırmayı başardı.

Isparta yarı açık cezaevinden 1981 yılında  izinli olarak ayrılan ve sonrasında yurt dışına kaçarak "Yol'un kurgusunu tekrar yaptı ve Cannes Film Festivalinde en iyi senaryo ödülünün sahibi oldu. Yurda dönme çağrılarına uymadığından dolayı 1983'te Türk vatandaşlığından çıkarıldı ve o yıl Fransa'da "Duvar" adlı filmin yönetmenliğini yaptı.

Duvar (Sinema Filmi), Yol (Sinema Filmi), Sürü (Sinema Filmi), Zavallılar (Sinema Filmi), Endişe (Sinema Filmi), Arkadaş (Sinema Filmi), İbret (Sinema Filmi), Yarın Son Gündür (Sinema Filmi), Vurguncular (Sinema Filmi), Umutsuzlar (Sinema Filmi), Kaçaklar (Sinema Filmi), Baba (Sinema Filmi), Ağıt (Sinema Filmi), Acı (Sinema Filmi), Yedi Belalılar (Sinema Filmi), Umut (Sinema Filmi), Piyade Osman (Sinema Filmi), Canlı Hedef (Sinema Filmi), Bir Çirkin Adam (Sinema Filmi), Aç Kurtlar (Sinema Filmi), Seyyit Han (Sinema Filmi), Pire Nuri (Sinema Filmi), Benim Adım Kerim (Sinema Filmi)Bana Kurşun İşlemez (Sinema Filmi) ve At Avrat Silah (Sinema Filmi) filmlerinde oynadı.

Duvar (Sinema Filmi), Yol (Sinema Filmi), Düşman (Sinema Filmi); Sürü (Sinema Filmi), İzin (Sinema Filmi), Bir Gün Mutlaka (Sinema Filmi), Zavallılar (Sinema Filmi), Endişe (Sinema Filmi), Arkadaş (Sinema Filmi), İbret (Sinema Filmi), Çirkin Ve Cesur (Sinema Filmi), Yarın Son Gündür (Sinema Filmi), Vurguncular (Sinema Filmi), Umutsuzlar (Sinema Filmi), Kaçaklar (Sinema Filmi), Baba (Sinema Filmi), Ağıt (Sinema Filmi), Acı (Sinema Filmi), Şeytan Kayaları (Sinema Filmi), İmzam Kanla Yazılır (Sinema Filmi), Yedi Belalılar (Sinema Filmi), Umut (Sinema Filmi), Sevgili Muhafızım (Sinema Filmi), Piyade Osman (Sinema Filmi), Canlı Hedef (Sinema Filmi), Bir Çirkin Adam (Sinema Filmi), Bin Defa Ölürüm (Sinema Filmi), Belanın Yedi Türlüsü (Sinema Filmi), Aç Kurtlar (Sinema Filmi), Seyyit Han (Sinema Filmi), Pire Nuri (Sinema Filmi), Kardeşim Benim - Kargacı Halil (Sinema Filmi), Azrail Benim (Sinema Filmi), Şeytanın Oğlu (Sinema Filmi), Çirkin Kral Affetmez (Sinema Filmi), Benim Adım Kerim (Sinema Filmi), Bana Kurşun İşlemez (Sinema Filmi), At Hırsızı Banuş (Sinema Filmi),Yedi Dağın Aslanı (Sinema Filmi), Tilki Selim / Hedefdekiler (Sinema Filmi), Kovboy Ali (Sinema Filmi), Hudutların Kanunu (Sinema Filmi), Eşrefpaşalı (Sinema Filmi), Burçak Tarlası (Sinema Filmi), At Avrat Silah (Sinema Filmi), Krallar Kralı (Sinema Filmi), Konyakçı (Sinema Filmi), Kasımpaşalı Recep (Sinema Filmi), Kasımpaşalı / Korkunç Vurgun (Sinema Filmi), Gönül Kuşu (Sinema Filmi), Prangasız Mahkumlar (Sinema Filmi), Koçero (Sinema Filmi), Kamalı Zeybek (Sinema Filmi), Hergün Ölmektense (Sinema Filmi), İkisi De Cesurdu (Sinema Filmi), Ölüme Yalnız Gidilir (Sinema Filmi), Yaban Gülü (Sinema Filmi), Suçlu (Sinema Filmi), Karacaoğlan'ın Kara Sevdası (Sinema Filmi), Bu Vatanın Çocukları (Sinema Filmi), Ala Geyik sinema Filmlerinin senaryolarını yaptı.

Düşman (Sinema Filmi), Sürü (Sinema Filmi), İzin (Sinema Filmi), Bir Gün Mutlaka (Sinema Filmi), Zavallılar (Sinema Filmi), Endişe (Sinema Filmi), Arkadaş (Sinema Filmi), İbret (Sinema Filmi), Vurguncular (Sinema Filmi), Ağıt (Sinema Filmi), Umut (Sinema Filmi), Bir Çirkin Adam (Sinema Filmi), Aç Kurtlar (Sinema Filmi), Seyyit Han (Sinema Filmi), Pire Nuri (sinema Filmlerinin yapımcılığını üstlendi.

Çirkin Kral Efsanesi (Sinema Filmi), Aynalar (Arşiv)(TV Dizisi),Adana - Paris (Kendisi) (Sinema Filmi)Yılmaz Güney: His Life, His Fi... (Kendisi) (Sinema Filmi), O'na Çirkin Kral Derlerdi (Kendisi) (Sinema Filmi), CHAMBRE 666 (Ses Kaydı) (TV Dizisi), İnce Memed Vuruldu (Şeref Misafiri) (Sinema Filmi), Zavallılar (Abuzer) (Sinema Filmi), Endişe (Pamuk İşçisi) (Sinema Filmi), Arkadaş (Âzem) (Sinema Filmi), Sahtekar (Bülent Akif) (Sinema Filmi), Sahtekar (Bülent Akif) (Sinema Filmi), İbret (Doktor) (Sinema Filmi), Çirkin Ve Cesur (Yabancı) (Sinema Filmi), Yarın Son Gündür (Kara Çocuk) (Sinema Filmi), Vurguncular (Cessi-Cemal) (Sinema Filmi), Umutsuzlar (Fırat) (Sinema Filmi), Silah ve Namus (İlyas) (Sinema Filmi), Sezercik Yavrum Benim (Sezercikten gazete alan Çirkin Kral) (Sinema Filmi), Kaçaklar (Osman) (Sinema Filmi), Baba (Cemal) (Sinema Filmi), Ağıt (Sinema Filmi), Acı (Çiçek Ali) (Sinema Filmi), Şeytan Kayaları (Ali) (Sinema Filmi), İmzam Kanla Yazılır (Kedi) (Sinema Filmi Çifte Yürekli (Ali) (Sinema Filmi), Zeyno (Murat) (Sinema Filmi), Yedi Belalılar (Banoş) (Sinema Filmi), Umut (Cabbar) (Sinema Filmi), Son Kızgın Adam (Yılmaz) (Sinema Filmi), Sevgili Muhafızım (Mehmet Silvan) (Sinema Filmi), Piyade Osman (Osman) (Sinema Filmi), Onu Allah Affetsin (Erol) (Sinema Filmi), Kanımın Son Damlasına Kadar (Ali) (Sinema Filmi), Canlı Hedef (Asım Mavzer) (Sinema Filmi), Çifte Tabancalı Kabadayı (Rıfat) (Sinema Filmi), Kurşunların Kanunu (Sinema Filmi), Kan Su Gibi Akacak (Sinema Filmi), Güney Ölüm Saçıyor (Güney) (Sinema Filmi), Bir Çirkin Adam (Bino) (Sinema Filmi), Bin Defa Ölürüm (Yılmaz) (Sinema Filmi), Belanın Yedi Türlüsü (Zaza Şeyhmuz) (Sinema Filmi), Aç Kurtlar (Serçe Memet) (Sinema Filmi), Öldürmek Hakkımdır (Nazif) (Sinema Filmi), Seyyit Han (Seyyit) (Sinema Filmi), Pire Nuri (Karşıyakalı Pire Nuri) (Sinema Filmi), Marmara Hasan (Marmara Hasan) (Sinema Filmi)
Kardeşim Benim - Kargacı Halil (Halil) (Sinema Filmi), Can Pazarı (İlyas) (Sinema Filmi), Beyoğlu Canavarı (Kadir) (Sinema Filmi), Azrail Benim (Büyük Örfi) (Sinema Filmi), Aslan Bey (Aslan Bey) (Sinema Filmi), Şeytanın Oğlu (Kazım Dumrul) (Sinema Filmi), İnce Cumali (Cumali) (Sinema Filmi), Çirkin Kral Affetmez (Yusuf Dağcı) (Sinema Filmi), Kızılırmak Karakoyun (Ali Haydar) (Sinema Filmi), Kurbanlık Katil (İpsiz Mustafa) (Sinema Filmi), Kozanoğlu (Kozanoğlu Hüseyin) (Sinema Filmi), Eşkiya Celladı (Kerim / Satılmış / Durali) (Sinema Filmi), Büyük Cellatlar (Kerim Şamil) (Sinema Filmi), Bomba Kemal (Kemal) (Sinema Filmi), Benim Adım Kerim (Kerim) (Sinema Filmi), Bana Kurşun İşlemez (Yadigar) (Sinema Filmi), Balatlı Arif (Arif) (Sinema Filmi), At Hırsızı Banuş (Banuş) (Sinema Filmi), Aslan Arkadaşım (Kuduz Recep) (Sinema Filmi), Çirkin Kral (Metin) (Sinema Filmi), Yiğit Yaralı Olur (Yusuf) (Sinema Filmi), Yedi Dağın Aslanı (Gökçen) (Sinema Filmi), Yalnız Adam (Kibar Haydut) (Kopuk Ali) (Sinema Filmi), Ve Silahlara Veda (Hikmet) (Sinema Filmi), Tilki Selim / Hedefdekiler (Tilki Selim) (Sinema Filmi), Silahların Kanunu (Metin Demir) (Sinema Filmi), Kovboy Ali (Ali) (Sinema Filmi), Kibar Haydut (Kopuk Ali) (Sinema Filmi), Kerimo / Anası Yiğit Doğurmuş (Kerimo) (Sinema Filmi), Hudutların Kanunu (Hıdır) (Sinema Filmi), Eşrefpaşalı (Kudret) (Sinema Filmi), At Avrat Silah (Yusufcuk) (Sinema Filmi), Üçünüzü De Mıhlarım (Mehmet) (Sinema Filmi), Yaralı Kartal (Ali) (Sinema Filmi), Torpido Yılmaz (Torpido Yılmaz) (Sinema Filmi), Tehlikeli Adam (Yılmaz) (Sinema Filmi), Sokakta Kan Vardı (Turgut) (Sinema Filmi), Silaha Yeminliydim (Hasan) (Sinema Filmi), Sayılı Kabadayılar (Osman) (Sinema Filmi), Mağrur Ve Sefil (Beyaz Atlı Adam) (Sinema Filmi), Krallar Kralı (Murat) (Sinema Filmi), Korkusuzlar (Yılmaz/Ali) (Sinema Filmi), Konyakçı (Konyakçı) (Sinema Filmi), Kasımpaşalı Recep (Recep) (Sinema Filmi), Kasımpaşalı / Korkunç Vurgun (Recep) (Sinema Filmi), Kanlı Buğday (Sinema Filmi), Kan Gövdeyi Götürdü (Metin) (Sinema Filmi), Kahreden Kurşun (Metin) (Sinema Filmi), Haracıma Dokunma (Kara Osman) (Sinema Filmi), Gönül Kuşu (Çirkin Ali) (Sinema Filmi), Dağların Oğlu (Sinema Filmi), Davudo (Davudo) (Sinema Filmi), Beyaz Atlının Dönüşü (Beyaz Atlı) (Sinema Filmi), Beyaz Atlı Adam (Beyaz Atlı Adam) (Sinema Filmi), Ben Öldükçe Yaşarım (Ahmet) (Sinema Filmi), Zımba Gibi Delikanlı (Yılmaz) (Sinema Filmi), Prangasız Mahkumlar (Sinema Filmi), On Korkusuz Adam (Konyakçı) (Sinema Filmi), Mor Defter (Suphi) (Sinema Filmi), Koçero (Koçero) (Sinema Filmi), Kocaoğlan (Kemal) (Sinema Filmi), Kara Şahin (Kara Şahin) (Sinema Filmi), Kamalı Zeybek (Kamalı Zeybek) (Sinema Filmi)
Hergün Ölmektense (Bekir) (Sinema Filmi), Halime'den Mektup Var (Adanalı) (Sinema Filmi), İkisi De Cesurdu (Ali Duran) (Sinema Filmi), Tatlı Bela (Erdoğan) (Sinema Filmi), Dolandırıcılar Şahı (Benzinci Genç) (Sinema Filmi), Tütün Zamanı (Cemal) (Sinema Filmi), Bu Vatanın Çocukları (Milliyetçi Genç) (Sinema Filmi), Ala Geyik (Halil) (Sinema Filmi) oyunculuğunu sergilediği filmlerdir.

"Suçlu"  filminde (yönetmen yardımcısı), "Dolandırıcılar Şahı" (Rejisör), Karacaoğlan'ın Kara Sevdası (Yönetmen Yardımcısı) (Sinema Filmi)'nde yönetmen ekibinde görev aldı."Yol" filmi sanatçının kendi kurguladığı sinema filmidir. "Düzen" ve "Hudutların Kanunu" Sinema Filmi önemli eserleridir."Yol" Seslendirme Yönetmenliği yine  aynı sinema Filminde kamera ekibinde görev aldı.

9 Eylül 1984 yılında Paris'te mide kanserinden öldü..